• Homepage
  • Projecten
  • ‘Hoop: jongeren en klimaatverandering’ een project van VU, Building Conversation en VMBO’s

‘Hoop: jongeren en klimaatverandering’ een project van VU, Building Conversation en VMBO’s

2019 was het jaar van het klimaatspijbelen. In 2020 is het stil geworden rond dit thema, met name door corona. Corona is van een andere aard, maar zowel corona als klimaatverandering tonen de kwetsbaarheid en onzekerheid van onze toekomst. Voor het eerst in generaties krijgen de jongeren van nu dikwijls te horen dat hun toekomst minder zal zijn dan die van hun ouders. Maar waarom zou hun toekomst niet vol van belofte kunnen zijn? Volwassenen kunnen de toekomst misschien wel niet zien zitten, maar jongeren hebben vaak nieuwe energie en originele zienswijzen.

Lange tijd zijn stemmen van jongeren en kinderen niet of onvoldoende gehoord als het gaat om klimaat en duurzame ontwikkeling. Scholen richtten zich wel op duurzame ontwikkeling, maar deden dat dikwijls vooral aan de ‘buitenkant’ – met zonnepanelen, groene daken of groene schoolpleinen. In deze pilot willen we verdere participatie van jongeren stimuleren en beginnen we bij hun ‘binnenkant van duurzaamheid’.

In de wereld van bestuur en beleid krijgen de zienswijzen en energie van jongeren zelden een plek. De mogelijkheden van jongeren om de heersende, volwassen denkpatronen te doorbreken en zelf een gearticuleerd verhaal voor het voetlicht te krijgen zijn zeer beperkt. Dit project wil eraan bijdragen de stem van jongeren hoorbaar te maken.

Hierbij richten we ons niet alleen op de stemmen van klimaatspijbelaars, maar op de stemmen van alle jongeren.

Gesprekken over klimaatverandering leiden onder volwassenen al snel tot polarisatie. Ook dat moet een jongere generatie toch beter kunnen? Vaak horen en zien we in debatten en protesten vooral meningen uitgedrukt in oneliners, 140 tekens van twitter of protestborden. Deze uitingen zijn echter het topje van de ijsberg. Daaronder bevindt zich het andere deel van de ijsberg, met emoties, grondhoudingen over mens en natuur en houdingen tot de toekomst als pessimisme, optimisme en cynisme en hoop. Het topje van de ijsberg wordt doorgaans sterk beïnvloedt door het deel onder water. In dit project willen we zowel topje als de overige delen van de ijsberg in de gesprekken naar boven halen.

We werken in dit project met een gespreksvorm van Building Conversation, die gelijktijdig dienstdoet als onderwijsinstrument en als manier om onderzoek te doen. Via open vragen en middels een scala aan voorwerpen die de jongeren kunnen gebruiken om hun vermoedens, gevoelens, associaties, zorgen en wensen fysiek gestalte te geven, brengen we twee dingen tot stand. Zo zetten we leerlingen op een creatieve manier aan het denken en bieden we ze de gelegenheid om in alle openheid én vertrouwelijkheid woord en beeld te geven aan hun houding ten aanzien van de toekomst, in het licht van klimaatverandering. Dát is de onderwijsinterventie. De stem van jongeren wordt hoorbaar – en wij luisteren we naar die stem. Dat is het onderzoeksaspect aan deze methode: dankzij deze gesprekken krijgen we immers zicht op de hele ijsberg, en niet alleen op het kleine stukje dat normaal boven het wateroppervlak uitsteekt.

De gesprekken vinden plaats in een daar speciaal voor ingerichte zeecontainer. Een corona-proof inrichting, die beslotenheid biedt en zo een veilige omgeving om heel persoonlijke gesprekken te helpen voeren. In de uitnodigende en veilige omgeving die hierin wordt vormgegeven, gaan jongeren ongeveer een kwartier één op één in gesprek met een ervaren gespreksbegeleider van Building Conversation. Met behulp van zo’n 60 objecten worden jongeren gestimuleerd om hun eigen geluid op het spoor te komen en te laten horen.

Lange tijd zijn stemmen van jongeren en kinderen niet of onvoldoende gehoord als het gaat om klimaat en duurzame ontwikkeling. Scholen richtten zich wel op duurzame ontwikkeling, maar deden dat dikwijls vooral aan de ‘buitenkant’ – met zonnepanelen, groene daken of groene schoolpleinen. In deze pilot willen we verdere participatie van jongeren stimuleren en beginnen […]