Introspectie

Intentieverklaring

 

Building Conversation moedigt ons aan om met een kunstenaarshouding te bevragen hoe we met elkaar praten. Maar ook kunstenaars hebben blinde vlekken. Soms maken we hierdoor fouten. Niet al deze fouten zijn ernstig, maar in sommige gevallen kunnen wij hierdoor manieren van denken en doen versterken die we het liefste zouden omgooien.   

Een voorbeeld hiervan is hoe we omgaan met kennis en inspiratiebronnen. Als kunstenaars, performers, gesprekkenbouwers, zijn we ook – misschien vooral – verhalenvertellers. We geloven in de vrije toegang tot, en doorstroom van verhalen, ideeën en informatie. We willen bijdragen aan een democratische, globale kennisruimte waarin de grenzen tussen academisch onderzoek, de kunsten en de samenleving niet scherp zijn getrokken. Waarin iedereen zich bekrachtigd voelt om creatief na te denken, te experimenteren en innoveren over hoe we samenleven in deze wereld en als onderdeel ervan.

Maar door te zeggen dat we allemaal gelijk zijn in de globale kennisruimte zeg je eigenlijk dat je ‘blind’ bent voor verschillen, i.e. kleurenblind of blind voor beperkingen. Je ontkent dan dat de spelregels, zelfs als je vindt dat er geen spelregels zijn, sinds lange tijd oneerlijk zijn en dat de gevolgen hiervan niet tot het verleden behoren. Maar dat deze gevolgen onze huidige realiteit beïnvloeden en vormen. We beelden ons in dat alle kennis een collectief goed is dat we kunnen gebruiken en delen en reproduceren zoals we maar willen. Als verhalenvertellers zouden we ons af moeten vragen: wiens verhalen vertellen we, hoe doen we dit en waarom? En wie bedoelen we (en wie niet) als we zeggen ‘wij’?   

Een onderwerp als culturele toe-eigening is vooral van belang voor groepen die historisch onderdrukt en uitgebuit zijn op een manier dat het bijvoorbeeld voor Duitsers niet zo snel een probleem zal zijn dat de hamburger als icoon van de Amerikaanse culinaire traditie voor voorgesteld. Maar wat als het Nederlandse elftal besloot een traditionele Māori haka te gebruiken als ceremoniële opening van een wedstrijd, in navolging van de Nieuw-Zeelandse All Blacks?

Kunstenaars, ontwerpers en onderzoekers moeten net als ieder ander die gebruik maakt van informatie en kennis die ingebed is in (ontastbaar) cultureel erfgoed bij het maken en innoveren van dingen en ideeën (vooral, maar niet uitsluitend wanneer de intentie is om deze ideeën te commercialiseren) zich verhouden tot vraagstukken rond intellectueel eigendom en de realiteit dat er niet zoiets bestaat als spontane inspiratie. Het creatieve proces is een proces van toe-eigening. Soms is dit transparant, en kan het gereguleerd worden, en soms gaat het onbewust. Tussen deze twee extremen bevindt zich een breed spectrum aan interacties, transacties en verwervingen waarmee we ‘bronmateriaal’ verzamelen om iets nieuws te maken.     

Om meer bewust te worden en zorgvuldiger in hoe we in deze ruimte ons bewegen, is het relevant voor onze praktijk als Building Conversation om te beginnen met een bevragende exploratie die we ‘Introspectie’ zullen noemen. We kijken naar binnen om te vragen wines verhalen we vertellen, hoe we dit doen en waarom – met erkenning dat de ‘globale kennisruimte’ geen neutraal terrein is waarin we allemaal gelijk zijn, maar waar structurele, systemische ongelijkheden bestaan die niet alleen beïnvloeden hoe we met elkaar in gesprek gaan, maar ook hoe we ons werk maken, erover praten en het delen als creatieve makers. 

Lees ook: Reisverslag van een gesprek in wording over kennis en inspiratie door Obiozo Ukpabi. 

 

That’s what the problem is, I think, there’s a kind of paucity of discourse around the way that white artists in particular, in their encounters with Indigenous cultures, exert or act from a place of privilege and I think that that’s a really big and really complicated conversation that needs to be happening. [..] In other words: she [Abramović] is a white person who has the privilege of skimming our culture for the parts that are useful or interesting to her, whilst failing completely to engage with the muck and pain of dispossession and coloniality and her own complicit position as its beneficiary.’  

Sarah Jane Norman, a cross-disciplinary artist and writer of mixed British and Indigenous Australian heritage in an interview about the Marina Abramović controversy