Het Vlak

Rond een witvlak van 3 bij 3 meter gaan mensen met elkaar in gesprek. Doormiddel van objecten die geplaatst en verschoven kunnen worden op het vlak laten ze zien hoe ze de besproken verhoudingen ervaren. Het Vlak werd ontwikkeld in het kader van We Have Never Been Modern en is sindsdien op vele verschillende plekken uitgevoerd.

c: Devanté Notopawiro

 

Ter illustratie hieronder een beschrijving van een gesprek rond Het Vlak op het Javaplein in Amsterdam, door Lotte van den Berg:

Midden op het Javaplein ligt een wit vierkant vlak van 9 m2. Rondom het vlak staan een 20-tal levensgrote objecten opgesteld. Een stuk hout, een kluwen klimop, een 50 liter fles, een immens stuk verfrommeld zilverfolie, een koeienschedel, honderden gekleurde plastic balletjes, een benzine motor. Een groep voorbijgangers verzamelt zich tussen de objecten, rond het vlak. Met behulp van de objecten gaan ze met elkaar in gesprek. Over inkomensongelijkheid, klimaatverandering of inclusie, dat mogen ze zelf kiezen. De verhoudingen die er toe doen, tussen mens en natuur, tussen rijk en arm, tussen de gevreesde toekomst en de realiteit van alle dag, worden door de objecten gerepresenteerd. Een nog jonge Nederlands-Marokkaanse jongen kiest een lang stuk dik touw om de mensen te representeren die anderen buitensluiten. ‘Ja’, zegt hij zelfverzekerd, ‘het gaat over slavernij toch.’ Hij legt het touw rond de steen die door een andere jongen voorzichtig is neergelegd om de mensen te representeren die buitengesloten worden. Verschrikt stapt deze het vlak op om de steen uit het touw te bevrijden en aan de rand van het vlak te leggen. ‘Daar in het midden kunnen ze niet ademen’, zegt hij. Van alle kanten komen nu mensen aan gelopen. Een jonge vrouw, een opa met zijn kleinzoon, een man. Met elkaar onderzoeken ze de verhoudingen. Waar ligt de spanning? Wat is er nodig? Steeds opnieuw worden de objecten verschoven om duidelijk te maken hoe degene die aan het woord is de verhoudingen ervaart. In het eindbeeld, dat ze stap voor stap, met elkaar hebben vormgegeven, vinden ze elkaar. ‘We kunnen niet alles oplossen, maar het is al veel om met elkaar te kijken naar hoe het is’, zegt de vrouw. Iemand anders maakt een foto van de objecten die nu samen in het midden van het vlak liggen. Het touw, een doorzichtige kubus, het gewei van een hert en de steen bovenop; verbonden, maar niet verstrikt. Op verzoek van de gespreksbegeleider van Building Conversation wordt het beeld ontmanteld en worden de objecten teruggelegd. Het vlak is weer leeg en klaar voor een nieuw gesprek. Over in plastic verpakte komkommers, de verandering van de buurt of de Europese Unie. Wat zich aandient wordt besproken en bekeken; gedeeld en verbeeld.

Een greep uit de uitspraken die gedaan werden rond Het Vlak op Terschelling tijdens Oerol 2018:

Wij mensen zijn geneigd de natuur in het midden te zetten, maar de natuur vraagt daar niet om. Voor de natuur doet het er niet toe.

 

Ik ben tegelijkertijd een verzameling moleculen en een mens met een naam, een huis en een auto. Ik ben deel van de natuur en ik sta er los van. Allebei.

 

Ik geloof niet dat wij dit handelend kunnen oplossen. We kunnen ons beter terugtrekken. Niets doen.

 

Als ik in de supermarkt sta, met een ingepakte komkommer in mijn handen, zinkt de moed me in de schoenen.